W sercu uzdrowiskowej Szczawnicy, przy reprezentacyjnej ul. Głównej 10, stoi stylowa Willa „Temida” – jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków kurortu.
Willa Temida powstała najprawdopodobniej w roku 1920 dzięki rodzinie żydowskiej – Salomonowi Rotstlowi oraz jego żonie Linie-Racheli z domu Kramhoz. Rodzina Krumholzów należała do jednej z najstarszych rodzin żydowskich osiadłych w Szczawnicy. Krumhozowie osiadali przywilej propinacji i byli kupcami. Do rodziny Krumholzów należały obiekty takie jak willa Arkadia”, Krumholz Hotel” oraz willa „Temida”.
Obiekt umiejscowiony W centrum Szczawnicy, powstał w okresie kiedy zamożne polskie elity budowały swoje pensjonaty wokół Górnego i Dolnego Zakładu Zdrojowego. Wolna przestrzeń pomiędzy nimi, począwszy od lat 70. XIX w. do lat 20. XX w., szybko wypełniły domy bogatych Żydów. Wkrótce w tym miejscu dalej w kier. wsch. skoncentrował się handel oraz folklor żydowskiej dzielnicy.
Obiekt wzniesiono w stylu uzdrowiskowym z wykorzystaniem elementów zdobniczych charakterystycznych dla tzw. stylu szwajcarskiego. Po śmierci Salomona, Lina Rotstein wyszła powtórnie za mąż za adwokata Stefana Jekla i to z jego inicjatywy willę nazwano wówczas „Temidą”. W 1934 r. do „Temidy” dobudowano parterowy budynek mający mieścić Urząd Pocztowy. Oba budynki spięto ozdobnym gzymsem w kształcie pasa z klamrą.
W czasie II wojny światowej władze niemieckie zarządziły rozbiórkę wielu żydowskich domów, pozostały tylko te najokazalsze, wśród nich willa Temida.
W 1934 r. dobudowano parterowy budynek przy willi Temida , który przez lata służył jako siedziba poczty – do 1991 r. funkcjonował tu Urząd Pocztowy. Oba segmenty połączono ozdobnym gzymsem wzdłuż elewacji. Ostatnim przedwojennym naczelnikiem poczty był Józef Razowski, który wynajmował mieszkanie na piętrze. Tam też mieściły się pokoje gościnne, a także posterunek Policji Państwowej, którym od grudnia 1939 r. dowodził Wojciech Pawlus ps. Turnia będący zakonspirowanym szefem wywiadu placówki AK-Sieć w Szczawnicy.
Architektura Willi „Temida”
Willa Temida to jeden z najbardziej reprezentacyjnych akcentów architektonicznych Szczawnicy, wzniesiony w pierwszej połowie XX wieku jako murowany, otynkowany pałacyk z charakterystycznym, drewnianym poddaszem. Budynek o trzykondygnacyjnej bryle z użytkowym poddaszem, usytuowany przy ul. Głównej, wyróżnia się elegancką fasadą z ażurowymi, drewnianymi balkonami oraz dekoracyjnymi szczytami ryzalitów zdobionymi koronkową snycerką. Jego plan oparty został na zbliżonym do kwadratu rzucie z dwoma ryzalitami i przybudówkami, co dodaje całości harmonii i reprezentacyjnego charakteru. Zastosowanie murowanych, żółtych elewacji z ozdobnymi tynkowymi opaskami okien, kontrastujących z deskowanym, pionowym poddaszem, tworzy efekt lekkości i wysmakowanej elegancji. Dach dwuspadowy, zwieńczony wieżyczką z iglicą, dopełnia sylwetki willi, nadając jej charakteru rezydencji kuracyjnej. Całość, osadzona w sercu uzdrowiska, stanowi przykład stylu łączącego solidność konstrukcji murowanej z finezją i lekkością drewnianych detali, tak charakterystycznych dla architektury pienińskich pensjonatów początku XX wieku.
W latach powojennych willa Temida pełniła różne funkcje: działały w niej sklepy, punkty usługowe oraz noclegi. Od początku lat 90. XX aż do roku 2010 willa oferowała 14 indywidualnie urządzonych pokoi i 29 miejsc noclegowych (jedno-, dwu- i trzyosobowych).
Usytuowana przy głównej arterii Szczawnicy blisko 100 letnia willa Temida wciąż wyróżnia się spośród miejskiej zabudowy dzięki unikalnej architekturze i historii. Niestety jej wygląd w ostatnich latach nie napawa optymizmem.
A Państwo jak wspominacie tą piękną niegdyś willę ?
