Wraz z nadejściem wiosny w Pieninach rozpoczyna się jeden z najbardziej wyjątkowych momentów w pasterskim kalendarzu – wykoty, czyli narodziny jagniąt. To czas intensywnej pracy dla baców i juhasów, ale także okres niezwykle istotny dla zachowania tradycji, krajobrazu oraz lokalnej gospodarki.
Na halach i polanach regionu, szczególnie na obszarze Pieniński Park Narodowy, można wtedy zobaczyć pierwsze młode owce, które już po kilku godzinach od narodzin stają na własnych nogach.
Kiedy odbywają się wykoty w Pieninach?
Sezon wykotów w Pieninach przypada zazwyczaj na marzec i kwiecień. Termin ten nie jest przypadkowy – młode jagnięta muszą zdążyć wzmocnić się przed rozpoczęciem sezonu wypasu, który rusza w maju. Owce przebywają w tym czasie w specjalnie przygotowanych bacówkach lub zagrodach, gdzie mają zapewnioną ochronę przed chłodem i wilgocią, stały dostęp do paszy i wody i nadzór doświadczonych pasterzy.
Jak przebiegają narodziny jagniąt?
Większość wykotów odbywa się naturalnie i bez komplikacji. Owca najczęściej rodzi jedno lub dwa jagnięta, rzadziej trojaczki. Pasterze czuwają przez całą dobę, by w razie potrzeby szybko udzielić pomocy.
Po narodzinach jagnię jest osuszane i ogrzewane, musi jak najszybciej napić się siary i pozostaje przy matce w spokojnym miejscu. Pierwsze dni życia są kluczowe dla zdrowia młodej owcy.
Wykoty są ważne dla Pienin, bo to nie tylko element cyklu hodowlanego. To także:
- ochrona krajobrazu – Wypas owiec zapobiega zarastaniu hal i polan. Dzięki temu charakterystyczne, otwarte przestrzenie w rejonie takich miejsc jak Trzy Korony czy dolina Dunajec zachowują swój unikalny wygląd.
- zachowanie tradycji. Pasterstwo w Pieninach ma wielowiekową historię. Wykoty są jednym z fundamentów tej kultury, przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
- Wsparcie lokalnej gospodarki
Zdrowe stada oznaczają produkcję mleka, serów (np. oscypków), wełny oraz rozwój turystyki.
Turyści mogą zobaczyć nowo narodzone jagnięta jednak należy przestrzegać pewnych zasad: nie wolno dotykać zwierząt, należy zachować ciszę i dystans i nie dokarmiać owiec.
Najlepiej obserwować stada z wyznaczonych szlaków lub w czasie legalnych pokazów pasterskich.
Wykoty – początek nowego sezonu
Narodziny jagniąt symbolizują odrodzenie przyrody i start nowego pasterskiego roku. To czas nadziei, ciężkiej pracy i radości, który doskonale oddaje rytm życia w Pieninach.
Jeśli odwiedzisz region wczesną wiosną, masz szansę zobaczyć ten niezwykły spektakl natury na własne oczy.
