Choć skala przemocy domowej pozostaje trudna do pełnego uchwycenia, najnowsze badania ankietowe przeprowadzone w 2025 roku w Gminie Krościenko nad Dunajcem ujawniają, że aż 32% dorosłych mieszkańców uznaje to zjawisko za bardzo istotny problem, a kolejne 25% – za raczej istotny. Jednocześnie aż 22% respondentów zna osoby doznające przemocy, a 35% podejrzewa jej występowanie. Dane te pokazują, że przemoc domowa, choć często ukryta, stanowi realne wyzwanie społeczne wymagające kompleksowej reakcji.
Skala zjawiska – wyniki badań i lokalna diagnoza
Nie jest łatwo ustalić skalę przemocy domowej w gminie Krościenko nad Dunajcem z uwagi na fakt, że wiele przypadków z różnych przyczyn nie jest ujawnianych. W 2025 r. w gminie zostały przeprowadzone badania ankietowe mające na celu sporządzenie diagnozy lokalnych zagrożeń społecznych. Badaniami zostało objętych m.in. 200 dorosłych mieszkańców gmin oraz 210 uczniów klas IV–VII szkół podstawowych.
Spośród 200 dorosłych mieszkańców gminy:
32% ankietowanych uznało przemoc domową za bardzo istotny problem,
25% – za raczej istotny,
25% – za raczej nieistotny,
18% – za zdecydowanie nieistotny.
Za najpoważniejsze problemy w gminie zostały uznane:
bezrobocie – 75%,
bieda i ubóstwo – 71%,
uzależnienia – 70%.
Dodatkowo:
22% respondentów zna osoby doznające przemocy domowej,
35% ma podejrzenia, że do przemocy może dochodzić,
16% uczniów klas IV–V oraz 4% klas VI–VIII ujawniło, że doświadcza agresji słownej w domu.
Procedura „Niebieskie Karty” w 2024 roku
W 2024 r. na terenie gminy Krościenko nad Dunajcem procedura „Niebieskie Karty” prowadzona była w 14 rodzinach.
Kluczowe dane:
– w 5 rodzinach była to kontynuacja działań z lat wcześniejszych,
– nowe procedury wdrożono 10 razy w 9 rodzinach,
– wśród 10 procedur jedna została zamknięta i ponownie otwarta,
– jedna karta została przekazana z innej gminy po zmianie miejsca zamieszkania osoby doświadczającej przemocy.
Źródła wszczęcia procedur:
policja – 6 przypadków,
oświata – 2,
pomoc społeczna – 2.
W 14 rodzinach objętych działaniami znajdowało się 49 osób, w tym 21 dzieci.
W procedurach wszczętych w 2024 r. wśród osób podejrzanych o stosowanie przemocy były:
4 kobiety, jedno małżeństwo oraz jeden mężczyzna.
Trzy „Niebieskie Karty” dotyczyły podejrzenia przemocy wobec dzieci.
Zakończenie procedur
W 2024 r. zakończono 10 „Niebieskich Kart”, z czego:
w 9 przypadkach stwierdzono ustanie przemocy,
w 1 przypadku uznano brak zasadności dalszych działań.
Każda rodzina po zakończeniu procedury objęta była 9-miesięcznym monitoringiem.
Poradnictwo i interwencje – gdzie mieszkańcy mogą szukać pomocy
W 2024 r. pomoc w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej realizowana była przez:
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Komisariat Policji w Szczawnicy i Posterunek w Krościenku,
Zespół Interdyscyplinarny, Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Punkt Konsultacyjny (psycholog, terapeuta uzależnień, specjalista pracy z rodziną).
Z pomocy skorzystali:
8 osób w ramach porad psychologicznych (w tym 5 dzieci),
1 osoba u terapeuty ds. uzależnień,
4 osoby w konsultacjach specjalisty pracy z rodziną.
Dzieci szkolne objęto wsparciem psychologiczno-pedagogicznym.
W dwóch przypadkach skierowano wnioski do sądu o wgląd w sytuację rodzinną.
Rola szkół i działań profilaktycznych
Placówki edukacyjne co roku prowadzą szerokie działania wychowawcze i profilaktyczne, finansowane z budżetu gminy (po 5000 zł na szkołę).
W 2024 r. zrealizowano m.in.:
Warsztaty „Jedno życie” dla klas VI–VIII – profilaktyka uzależnień prowadzone przez rapera Poissona.
Spektakl „Szkolna elita” Teatru „Maska”, dotyczący przemocy rówieśniczej.
Program „Archipelag skarbów” – dla uczniów, nauczycieli i rodziców, dotyczący ograniczania zachowań ryzykownych.
Szkoły prowadzą także regularne pogadanki, gazetki tematyczne i warsztaty dotyczące przemocy domowej.
Inicjatywy społeczne i współpraca z mieszkańcami
W gminie odbywają się coroczne festyny rodzinne, promujące wspólne spędzanie czasu oraz zdrowy styl życia. Gmina uczestniczy również w ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez przemocy”, a budynek Urzędu Gminy w określonych momentach podświetlany jest na czerwono. Mieszkańcy mogą korzystać także z bezpłatnej pomocy prawnej i mediacji rodzinnych realizowanych przez Starostwo Powiatowe w Nowym Targu.
Zespół Interdyscyplinarny – skład, szkolenia i działania
Zespół Interdyscyplinarny powołany Zarządzeniem nr 85.2023 liczy 10 członków:
2 pracowników socjalnych, przedstawiciela GKRPA, dzielnicowego,3 dyrektorów szkół, pielęgniarkę środowiskową, 2 kuratorów.
Wszyscy przeszli 24-godzinne szkolenie obejmujące m.in.: profilaktykę przemocy domowej, sytuację osób doświadczających przemocy, przemoc wobec dzieci, seniorów i osób z niepełnosprawnościami, współpracę w zespołach, aspekty prawne.
W 2024 r. Zespół Interdyscyplinarny nie składał wniosków do prokuratury oraz nie zaistniały przypadki odebrania dziecka na podstawie ustawy.
Finansowanie działań i nowy program przeciwdziałania przemocy
W 2024 r.:
Urząd Wojewódzki w Krakowie przekazał 6000 zł, gmina zapewniła wkład własny 1500 zł,
co przeznaczono na obsługę Zespołu Interdyscyplinarnego i dodatki jego członków.
Opracowano także Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy Domowej i Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej na lata 2025–2028, przyjęty uchwałą nr IX/103/2024.
Kontynuował on założenia Programu 2021–2024, obejmujące m.in.:
zwiększenie dostępności pomocy, podnoszenie świadomości społecznej, działania profilaktyczne, rozpowszechnianie materiałów informacyjnych.
W 2024 r. nadal kolportowano ulotki i plakaty o wartości 1000 zł zakupione przez GOPS.
Artykuł powstał na podstawie danych udostępnionych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Krościenku nad Dunajcem
