W 2026 roku mija dokładnie 90 lat od chwili, gdy w murach Willi „Jasna” w Czorsztynie pojawili się pierwsi goście. To nie tylko jubileusz pensjonatu, ale także opowieść o rodzinie, pamięci i ciągłości miejsca, które przetrwało wojenną zawieruchę, powojenne zmiany i upływ czasu. Wzniesiona z inicjatywy Antoniego Wójcikiewicza willa do dziś pozostaje żywym świadectwem międzywojennej wizji letniska na Nadzamczu.
Początki – wizja letniska na Nadzamczu (1929–1936)
Historia Willi „Jasna” zaczyna się w 1929 roku, gdy rozpoczęto budowę jednego z najbardziej eleganckich pensjonatów na Nadzamczu w Czorsztynie. Obiekt powstał na terenie wykupionym od Stanisława Drohojowskiego – właściciela dóbr czorsztyńskich i zamku w Czorsztynie.
Jak wspomina obecna współwłaścicielka willi „Jasna” w Czorsztynie Barbara Mikołajewicz:
„W 1929 r. latem dziadek wybrał miejsce i zaliczkował działkę pod przyszły pensjonat. Potem sfinalizował zakup pierwszej parceli (później dokupił jeszcze dwie) i rozpoczął budowę.”
Inwestorem i pierwszym właścicielem był Antoni Wójcikiewicz, dziadek obecnej współwłaścicielki. Budowa przebiegała sprawnie – już w 1936 roku willa przyjęła pierwszych gości, stając się jednym z pierwszych luksusowych obiektów w tej części Pienin.
Luksus międzywojnia i wyjątkowy klimat przed wojną
W okresie międzywojennym Willa „Jasna” była obiektem o wysokim standardzie jak na ówczesne warunki. Gości podejmowano w wyjątkowej atmosferze: posiłki podawano na porcelanie sprowadzanej ze Lwowa, do posiłków używano srebrnych sztućców, a wnętrza wyposażono w rodzinne meble i przedmioty o dużej wartości sentymentalnej.
W relacjach rodzinnych pojawia się także wyjątkowy epizod: „W 1938 roku oficerowie Wojska Polskiego przylecieli samolotem, który ‘zaparkowali’ w ogrodzie przed willą ‘Jasna” – wspomina Pani Barbara.
Ten obraz pokazuje, jak niezwykłym miejscem był wówczas Czorsztyn i jak dużą rangę miała sama willa.
Wojna i przerwana historia
Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój pensjonatu. Jak wiele podobnych miejsc w regionie, „Jasna” przestała pełnić funkcję turystyczną, a życie właścicieli zostało podporządkowane realiom wojennym. Mimo trudnych warunków rodzina pozostała w Czorsztynie, a sam budynek przetrwał bez zniszczeń.
Okres powojenny – zmiana funkcji i nowe życie domu
Po 1948 roku willa została wydzierżawiona Fabryce Maszyn Budowlanych i Lokomotyw FABLOK z Chrzanowa, która urządziła w niej kolonie letnie dla dzieci. Na kolonie przyjeżdżały tutaj dzieci pracowników fabryki. Jednocześnie przebywało tutaj na koloniach 56 dzieci.
Jednocześnie obiekt stopniowo tracił swój przedwojenny charakter luksusowego pensjonatu, stając się ośrodkiem wypoczynkowym o funkcji społecznej.
Powrót rodziny i odrodzenie „Jasnej” (od 1980 roku)
Przełom nastąpił w 1980 roku, gdy Barbara Mikołajewicz powróciła do Czorsztyna i przejęła opiekę nad domem wraz z mężem Andrzejem Mikołajewiczem.
„Zamieszkałam w willi 1 maja 1980 roku, a mąż dołączył do mnie przed świętami 1980r. Od tego też czasu zaczęłam modernizację i remont domu.: światło, centralne ogrzewanie, wymiana dachu, którą z finansowała moja siostra. Dzięki tej inwestycji powstała na górze sala widokowa, szkoleniowo-biesiadna, a dom mógł zacząć zarabiać na szkoleniach i dzięki temu zaczęłam remontować pokoje wymieniając okna i robiąc łazienki” – wspomina Barbara Mikołajewicz.
Modernizacja objęła kluczowe elementy infrastruktury, ale jednocześnie zachowano charakter budynku. Dzięki temu „Jasna” nie stała się anonimowym pensjonatem, lecz miejscem z tożsamością.
Dziedzictwo i wnętrza – dom, który pamięta historię
Willa „Jasna” do dziś zachowała wiele elementów swojej bogatej przeszłości, które nadają jej wyjątkowy, historyczny charakter. Wnętrza wyróżniają się między innymi wysokimi, trzymetrowymi sufitami, a także oryginalnym wyposażeniem pochodzącym jeszcze sprzed wojny.
Wśród zachowanych przedmiotów znajduje się fortepian z 1914 roku, patefon oraz książki meldunkowe z lat 1936–1939 z podpisem właściciela dóbr czorsztyńskich Stanisława Drohojowskiego, które stanowią bezcenne świadectwo pierwszych lat funkcjonowania pensjonatu. Uzupełnieniem tego wyjątkowego zbioru są srebrne sztućce oraz porcelana rodzinna, używana niegdyś podczas podejmowania gości.
Dzięki tym wszystkim elementom Willa „Jasna” pozostaje nie tylko miejscem noclegowym, ale również żywym archiwum historii regionu, w którym przeszłość wciąż jest wyraźnie obecna w codziennym funkcjonowaniu obiektu.
Współczesność – pensjonat z duszą i tradycją
Dziś Willa „Jasna” funkcjonuje jako kameralny pensjonat prowadzony przez Barbarę i Andrzeja Mikołajewiczów. Obiekt dysponuje dziewięcioma pokojami, które łącznie zapewniają 18 miejsc noclegowych, a także zapleczem umożliwiającym organizację spotkań w salach szkoleniowych i biesiadnych.
Do dyspozycji gości pozostaje również ogród wypoczynkowy, który stanowi naturalne przedłużenie przestrzeni rekreacyjnej obiektu. Istotnym elementem oferty jest także ogród ziołowy wraz z warsztatami zielarskimi, które nawiązują do lokalnych tradycji i wieloletnich doświadczeń gospodarzy w tej dziedzinie. Całość uzupełnia kuchnia regionalna oparta na własnych ziołach, co nadaje miejscu wyraźnie autentyczny charakter. Willa pełni również funkcję edukacyjną, konsekwentnie rozwijając i popularyzując tradycje zielarskie regionu.
Zioła, ogród i współczesna tożsamość miejsca
Warsztaty zielarskie organizowane w Willi „Jasna” od lat stanowią jeden z najbardziej charakterystycznych elementów działalności obiektu. Barbara i Andrzej Mikołajewiczowie zajmują się zielarstwem nieprzerwanie od połowy lat 90., łącząc wieloletnią praktykę z popularyzacją wiedzy o roślinach leczniczych.
Uczestnicy warsztatów poznają zasady uprawy ziół oraz ich zastosowanie w ziołolecznictwie, kuchni, kosmetyce i codziennym życiu. Zajęcia odbywają się zarówno w nowoczesnej sali szkoleniowej wyposażonej w sprzęt audiowizualny, jak i w dydaktycznym ogrodzie warzywno-ziołowym, gdzie teoria spotyka się z praktyką.
Wiedza gospodarzy była wykorzystywana przy realizacji projektów „Małopolska wieś pachnąca ziołami” oraz „Małopolska regionem ziół”, a jakość prowadzonej działalności potwierdzają liczne nagrody i wyróżnienia, w tym I miejsce w konkursie „Wielkie Odkrywanie Małopolski 2008” w kategorii Agroturystyka.
Warsztaty odbywające się w otoczeniu Pienińskiego Parku Narodowego, z widokiem na Tatry, Jezioro Czorsztyńskie i zamek w Niedzicy, są nie tylko okazją do zdobycia praktycznej wiedzy, ale również do poznania bogatego dziedzictwa przyrodniczego i kulinarnego Pienin.
Ocalić od zapomnienia – Szlak Przedwojennych Obiektów Czorsztyna
Ważnym elementem obchodów jubileuszu 90-lecia Willi „Jasna” jest także inicjatywa Barbary Mikołajewicz, współwłaścicielki obiektu, mająca na celu zachowanie pamięci o przedwojennym letnisku na czorsztyńskim Nadzamczu.
Z jej inicjatywy powstaje Szlak Przedwojennych Obiektów Czorsztyna – Nadzamcza, którego zadaniem będzie przypomnienie historii najstarszych budynków tej części miejscowości poprzez ustawienie przy nich – lub w miejscach, gdzie niegdyś stały – tablic informacyjnych opisujących ich dzieje.
Pierwsza z tablic informująca o historii Willi Jasna stanęła z inicjatywy i fundacji właścicieli przy pensjonacie w czerwcu 2026.
Docelowo szlak ma objąć wszystkie zachowane przedwojenne obiekty Nadzamcza: Willę „Jasna”, Willę „Marychna”, Willę „Długa”, Pustelnię Małkowskiej oraz dom Ireny Kliszczyńskiej przy ulicy Drohojowskich. Przypominać będzie również miejsca związane z nieistniejącymi już obiektami, takimi jak przedwojenna elektrownia na Nadzamczu oraz słynny luksusowy pensjonat „Kiosk”, należący do właściciela dóbr czorsztyńskich Stanisława Drohojowskiego.
Inicjatywa ma nie tylko upamiętnić bogatą historię tej części Czorsztyna, ale również stworzyć nową atrakcję dla turystów i mieszkańców, zachęcając do odkrywania losów dawnych pensjonatów i budynków, które współtworzyły historię miejscowego letniska. Historię wszystkich obiektów ujętych na szlaku można już dziś poznać dzięki publikacjom zamieszczonym na portalu staryczorsztyn.pl.
Willa „Jasna” w Czorsztynie to nie tylko obiekt noclegowy, ale przede wszystkim żywa historia regionu. Jej dzieje – od wizji Antoniego Wójcikiewicza, przez wojenne i powojenne losy, aż po współczesną działalność Barbary i Andrzeja Mikołajewiczów – tworzą spójną opowieść o ciągłości, pamięci i miejscu, które nie utraciło swojej tożsamości.
