Zarząd Województwa Małopolskiego ogłosił start piątej edycji prestiżowego konkursu „Małopolski wypas kulturowy”. W 2026 roku na wsparcie ekstensywnych metod gospodarowania przeznaczono aż 2 000 000 zł. To szansa dla organizacji pozarządowych na kontynuowanie tradycji, która od wieków definiuje krajobraz i tożsamość małopolskich gór.

Bioróżnorodność i dziedzictwo pod ochroną

Głównym celem konkursu jest czynna ochrona bioróżnorodności oraz zachowanie unikatowego krajobrazu Małopolski. Środki zostaną przeznaczone na zadania realizowane w 10 kluczowych regionach, m.in. na Babiej Górze, Orawie, w Gorcach, Pieninach, na Spiszu oraz Podhalu (powiaty nowotarski, tatrzański, nowosądecki, gorlicki i limanowski).

Wypas owiec to nie tylko element folkloru, ale przede wszystkim skuteczny, ekologiczny sposób na zapobieganie zarastaniu hal i polan, co pozwala chronić rzadkie gatunki roślin i zwierząt.

Jakie warunki muszą spełnić oferenci?

Aby ubiegać się o dofinansowanie, organizacje muszą spełnić konkretne wymogi formalne:

• Doświadczona kadra: Zaangażowanie minimum jednego bacy na każdy obszar (wymagane doświadczenie z co najmniej jednego sezonu).
• Obsada zwierząt: Zapewnienie od 5 do 10 sztuk owiec na każdy hektar powierzchni wypasowej.
• Zasięg: Wybrana zostanie jedna oferta na dany region, która obejmie min. 75% jego powierzchni.

Termin składania ofert upływa 19 lutego 2026 r. Szczegółowe informacje oraz regulamin dostępne są w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP), a zasięg terytorialny można sprawdzić na dedykowanej aplikacji mapowej w serwisie Mapy Małopolski.

Bacowanie jako niematerialne dziedzictwo

Warto przypomnieć, że od 2022 roku bacowanie widnieje na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Tradycja ta, sięgająca XIV wieku, jest fundamentem tożsamości lokalnych społeczności. Dzięki wsparciu Samorządu Województwa Małopolskiego – które w latach 2022-2025 wyniosło łącznie blisko 7,9 mln zł – około 100 baców co roku wypasa owce na ponad 3 tysiącach hektarów.

Wsparcie finansowe ma również wymiar ekonomiczny. To dzięki niemu powstają certyfikowane produkty regionalne, takie jak:

• oscypek,
• bryndza podhalańska,
• redykołka,
• jagnięcina podhalańska.

Rok 2026 pod znakiem pasterstwa

Nadchodząca edycja konkursu zbiega się z wyjątkowym wydarzeniem o skali globalnej. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) ogłosiła rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Pasterstwa. Małopolska, jako region aktywnie realizujący założenia Konwencji Karpackiej, staje się tym samym liderem w promowaniu zrównoważonego rolnictwa i ochrony wiedzy ludowej.

Zaniechanie wsparcia dla tej gałęzi gospodarki mogłoby doprowadzić do odpływu baców do sąsiednich województw i utraty wieloletnich efektów proekologicznych. Piąta edycja konkursu to gwarancja, że dzwonki owiec wciąż będą rozbrzmiewać na małopolskich halach.

Artykuł na podstawie info Departamentu Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich UMWM